101 день за решеткой. Катерина Борисевич
Коронавирус: свежие цифры
  1. Год назад в Беларусь пришел коронавирус. Рассказываем про эти 12 месяцев в цифрах и фактах
  2. Белоруска едет на престижнейший конкурс красоты. И покажет дорогое платье, аналогов которому нет
  3. В Беларуси ввели очередные пенсионные изменения. Что это означает для трудящихся
  4. «Ашчушчэнія не те». Все участники РСП вышли на свободу после 15 суток ареста
  5. Тихановская рассчитывает на уход Лукашенко весной
  6. Один из почетных консулов Беларуси в Италии подал в отставку из-за несогласия с происходящим после выборов
  7. Год назад в Беларуси выявили первый случай COVID-19. Что сделано за год, а что — нет
  8. Фанаты белорусских футбольных клубов массово объявляют о бойкоте матчей
  9. Минчане пришли поставить подпись под обращением к депутату — и получили от 30 базовых до 15 суток
  10. Минское «Динамо» проиграло в гостях питерскому СКА
  11. Пенсионерка из электрички рассказала подробности о задержании и Окрестина
  12. Секс-символ биатлона развелась и снялась для Playboy (но уже закрутила роман с близким другом)
  13. «Первый водитель приехал в 5.20 утра». Слухи о «письмах счастья» за техосмотр привели к безумным очередям
  14. «Будет готов за три-четыре месяца». Частные дома с «завода» — сколько они стоят и как выглядят
  15. «Куплен новым в 1981 году в Германии». История 40-летнего Opel Rekord с пробегом 40 тысяч, который продается в Минске
  16. 57-летняя белоруска выиграла международный конкурс красоты. Помогли уверенность и советы Хижинковой
  17. «Врачи нас готовили к смерти Саши». История Марии, у чьей дочери пищевод не соединялся с желудком
  18. «Пышка не дороже жетона». Минчане делают бизнес на продукте, за которым в Питере стоят очереди
  19. Защитник Бабарико и Колесниковой подал жалобу в суд на лишение его лицензии, но ему отказали
  20. Рынок лекарств штормит. Посмотрели, как изменились цены на одни и те же препараты с конца 2020-го
  21. Судьба ставки рефинансирования, обновленный КоАП, дедлайн по налогам, заморозка цен. Изменения марта
  22. Акции солидарности и бойкот футбольных фанатов. Что происходит в Беларуси 28 февраля
  23. Могилев лишился двух уникальных имиджевых объектов — башенных часов и горниста (и все из-за политики). Что дальше?
  24. Показываем, как выглядит часть зданий БПЦ на улице Освобождения, ради которых снесли объекты ИКЦ
  25. Автозадачка с подвохом. Нарушает ли водитель, выезжая из ворот своего дома на дорогу?
  26. Чиновники придумали, что сделать, чтобы белорусы покупали больше отечественных продуктов
  27. Во всех районах Беларуси упали зарплаты, в некоторых — больше чем на 300 рублей
  28. Под Молодечно задержали компанию из 25 человек. МВД: «Они собирались сжечь чучело в цветах национального флага»
  29. «Усе зразумелi: вірус існуе, ад яго можна памерці». Год, как в Беларусь пришел COVID: поговорили со вдовой первой жертвы
  30. «Бэушка» из США против «бэушки» из Европы: разобрали, какой вариант выгоднее, на конкретных примерах
реклама


Валяр'ян Шкленнік,

Фото с сайта aforex.ru
Кожны чалавек хоць раз у жыцці трымаў у руках "асаблівую" банкноту. На ёй было штосьці напісана ручкай альбо нешта намалявана. Ці ад старасці купюры здавалася, што трохі дакраніся да яе — і яна можа рассыпацца ў прах. Або возьмем выпадак, ад якога не застрахаваны ніхто: пакласці вопратку ў пральную машыну і толькі пасля ўспомніць, што ў кішэні ляжаць грошы... Калі такая непрыемнасць здарылася з беларускімі рублямі, то іх замяніць даволі проста, бо нацыянальныя грошы павінны прымаць у любым банку. І зусім па-іншаму вырашаецца такая праблема з папсаванай валютай. Тут ужо кожны банк устанаўлівае свае "правілы гульні". Асабліва гэта актуальна для малых гарадоў і пасёлкаў. Бо, як правіла, чым меншы населены пункт, тым бяднейшы і асартымент банкаў з-за недахопу патэнцыяльнай кліентуры...
 
— Кожны год на летніх канікулах я езджу да цёткі ў Расію, — гаворыць студэнтка БНТУ Настасся. — Вядома ж, купляю там сабе розную дробязь... А калі пазамінулым летам вярнулася назад у Беларусь, то ў кашальку знайшла надарваную расійскую старублёўку. Пэўна, мне яе далі разам з рэштай. Краем вуха я чула, што ў банку могуць такую "нядобрую" купюру абмяняць, а могуць і адмовіць. Ды і які сэнс ехаць з вёскі ў невялічкі райцэнтр, марнаваць час, каб, магчыма, пачуць у адказ адмову? Так гэтая купюра і праляжала ў кашальку да мінулага лета, калі я паступіла ў сталічны ўніверсітэт. І з трэцяй спробы я, нарэшце, памяняла надарваную купюру.
 
Сапраўды, не кожны будзе ўглядацца на атрыманыя дробныя купюры ў краме, каб на іх не было ніводнага пашкоджання. Але і іх ляжанне "мёртвым грузам" таксама не назавеш лепшым варыянтам. Таму карэспандэнт "Звязды" звярнуўся па параду да галоўных спецыялістаў арганізацыі і метадалогіі касавай работы Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь Віктара Сасноўскага і Алены Гутоўскай.
 
— Кожны банк самастойна распрацоўвае пералік прыкмет плацежнасці іншаземных грашовых знакаў. Пры гэтым улічваюцца патрабаванні цэнтральных замежных банкаў, якія выпускаюць банкноты ў абарачэнне, і іншаземных банкаў-пасярэднікаў, з якімі заключаны адпаведныя дамовы. Пералік прыкмет плацежнасці валюты змяшчаецца прылюдна каля абменных кас. Звычайна "ніжнюю планку" гэтага пераліку складаюць патрабаванні цэнтральнага замежнага банка, які выпускае валюту ў абарачэнне і, адпаведна, вызначае прыкметы яе плацежаздольнасці. Аднак гэта зусім не азначае, што беларускія банкі, у сваю чаргу, абавязаны прытрымлівацца выключна гэтых правіл, — сцвярджае Віктар Сасноўскі. На практыцы беларускія банкі вывозяць набытую валюту ў замежны банк-карэспандэнт. І таму яны распрацоўваюць пералік, улічваючы яшчэ і яго патрабаванні! Але не ўсе беларускія банкі займаюцца вывазам валюты за мяжу. У такім выпадку распрацоўваецца ўласны спіс прыкмет плацежаздольнасці замежных купюр. Аднак пры гэтым ужо "пальма першынства" належыць беларускім інкасіруючым банкам, з якімі ўстаноўлены адпаведныя карэспандэнцкія адносіны. Але пры абмене папсаванай валюты банк можа пайсці і насустрач кліенту. Напрыклад, узяць той жа долар ці еўра на інкаса, пасля чаго яго правераць на плацежаздольнасць. Трэба мець на ўвазе, што гэтая паслуга можа быць і платнай. Зноў жа, усё залежыць ад канкрэтнага банка і ад яго тарыфнай палітыкі.
 
— А ці займаецца абменам валюты Нацыянальны банк?

— Не. Згодна з Банкаўскім кодэксам, галоўная фінансавая ўстанова краіны мяняе выключна беларускія рублі. Нацбанк таксама не можа патрабаваць ад усіх банкаў выканання адзінага стандарту знешняга выгляду замежнай валюты, калі з ёй адбываюцца якіясьці фінансавыя аперацыі. Таму пры набыцці валюты трэба ўважліва глядзець, што ж вам прадаюць. І, зразумела, вельмі беражліва ставіцца да купюр, каб іх пасля без праблем прынялі.
 
А беларускія рублі памяняць прасцей

Але большасць людзей куды часцей трымае ў руках беларускія рублі. І таму рызыка атрымаць пабітую жыццём купюру ўзрастае. Зрэшты, і пазбавіцца ад яе значна лягчэй, бо дзейнае заканадаўства гэтаму спрыяе.
 
— Працягласць "жыцця" беларускіх грошай залежыць ад іх наміналу і тых умоў, у якіх яны захоўваюцца. Чым драбнейшая купюра, тым больш разоў яна будзе пераходзіць з рук у рукі і тым хутчэй зношвацца, — працягвае Віктар Сасноўскі. — Менш за ўсіх "жывуць" купюры наміналам да пяцісот рублёў — прыкладна каля года. Банкноты вартасцю ад адной да дзесяці тысяч служаць да трох гадоў. Купюра з буйным наміналам (ад 20 тысяч рублёў і вышэй) можа знаходзіцца ў абарачэнні да пяці гадоў.
 
Банкнота можа падлягаць абмену ў двух выпадках. Па-першае, калі яна фізічна вельмі зношана. У асаблівасці гэта датычыцца дробных купюр, намінал якіх меншы за тысячу рублёў. Але гэты працэс натуральны, і з ім нічога зрабіць нельга. Кожная рэч старэе, і грошы — не выключэнне. Другі ж крытэрый — калі да купюры выпадкова "прыклалі руку". Да такіх пашкоджанняў адносяцца надрывы, у тым ліку склееныя празрыстым скотчам, нязначныя адтуліны, праколы, адсутнасць ражкоў. Акрамя таго, у гэтую катэгорыю трапляюць і нязначныя забруджванні грашовых знакаў, з якімі сутыкаўся кожны: невялікія плямы, пабочныя надпісы, адбіткі пячатак. Калі такія купюры трапляюць у структурныя падраздзяленні Нацыянальнага банка альбо ў камерцыйны банк, то касавыя работнікі іх адсартоўваюць. І сапсаваныя грошы будуць знішчаны.
 
Трэба зазначыць, што кожны банк, які вядзе сваю дзейнасць у Беларусі, павінен прымаць такія айчынныя рублі для абмену і выканання банкаўскіх аперацый. Акрамя таго, у разліку такімі грашовымі знакамі не могуць адмовіць работнікі юрыдычных асоб і індывідуальныя прадпрымальнікі ўсіх формаў уласнасці. Таму, напрыклад, можна смела заплаціць такімі грашыма на кірмашы.
 
— Але ж сустракаюцца і такія банкноты, якім вельмі моцна "дасталася" ад жыцця...

— На жаль, у абарачэнні знаходзяцца і моцна пашкоджаныя купюры. Іх плацежаздольнасць можа вызначыць толькі спецыяліст, які валодае адмысловымі ведамі і праводзіць дадатковае даследаванне, — гаворыць Алена Гутоўская.
 
Абмяняць такую банкноту можна, калі ад яе засталося мінімум 55 працэнтаў першапачатковай плошчы. Прыдатная гэта лічба і тады, калі купюру склеілі з кавалкаў, якія, безумоўна, належаць аднаму і таму ж грашоваму знаку. Каб вызначыць, колькі ж плошчы згубіла банкнота, касір выкарыстоўвае спецыяльную сетку. Яе памеры адпавядаюць памерам цэлай купюры неабходнага наміналу. Складаецца ж яна з 200 клетак — 20 па даўжыні і 10 па шырыні.
 
Бывае і так, што купюра прайшла ў літаральным сэнсе праз агонь і ваду. Альбо на яе вылілі актыўнае рэчыва. Ці яна пасля кантакту з якімсьці хімікатам змянілася ў памерах. Пры такім раскладзе пашкоджанні не павінны замінаць вызначэнню сапраўднасці грошай. У рэшце рэшт, калі заключэнне выносіцца на карысць кліента, то на банкноце ставіцца штамп "Абменена", назва банка, яго ідэнтыфікацыйны код, дата, імянны штамп і подпіс асобы, якая абмяняла купюру. Не існуе абмежаванняў па колькасці і агульным намінале пры абмене такіх грошай. Камісійная плата пры гэтым не ўзымаецца.
 
Але моцна пашкоджаную сапраўдную купюру могуць і не абмяняць. Напрыклад, страты яе плошчы большыя за 45 працэнтаў. Ці з дзвюх розных банкнот "скляпалі" адну. Гэта відаць хаця б па розных серыйных нумарах. Такі грашовы знак прызнаецца неплацежным, ён не абменьваецца і не вяртаецца кліенту. На ім ставіцца штамп "У абмене адмоўлена", назва банка, яго ідэнтыфікацыйны код, дата, імянны штамп і подпіс асобы, якая адмовіла ў абмене купюры. Банкноты з прастаўленымі штампамі "У абмене адмоўлена" і "Абменена" падлягаюць знішчэнню.
 
Старыя і сапсаваныя папяровыя грашовыя знакі існуюць ужо амаль тры с паловай стагоддзі. Бо першыя купюры былі масава выпушчаны ў Стакгольме ў далёкім 1661 годзе. І "пацярпелыя" ад жыцця купюры будуць з'яўляцца да таго часу, пакуль чалавецтва цалкам не пяройдзе на безнаяўны разлік. Але нават па самых аптымістычных прагнозах, гэты працэс расцягнецца як мінімум на паўстагоддзя.
 
ЦІКАВА ВЕДАЦЬ

У кастрычніку 2005 года на Кіпры вырашылі змагацца з "мастакамі" на мясцовых фунтах. Цэнтральны банк астраўной дзяржавы апублікаваў спецыяльную інструкцыю. Згодна з ёй, размалёўка нацыянальных грашовых банкнот стала расцэньвацца як парушэнне закона. І за гэта накладаўся штраф у памеры да тысячы кіпрскіх фунтаў. Але ў 2008 годзе Кіпр перайшоў на еўра. І калі пералічыць тысячу фунтаў па абменным курсе, то гранічная сума штрафу для непрызнанага "мастака" складае 1708 еўра. Таму пільнасць пры наяўным разліку яшчэ ніхто не адмяняў.
 
-10%
-15%
-5%
-5%
-20%
-25%
-45%